Yabancı vasiyetname düzenlenmesi Türk hukukunda mümkündür ve uygulamada sanıldığından sık karşılaşılan bir konudur. Asıl mesele “düzenlenebilir mi” değil, “hangi ülkenin hukuku uygulanacak” sorusudur. Cevap tek değildir: mirasın konusuna göre değişir ve bu ayrım, özellikle Türkiye’de taşınmazı olan yabancılar bakımından belirleyicidir.
Konunun düğüm noktası 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’dur. Yabancılık unsuru taşıyan her uyuşmazlıkta hangi hukukun uygulanacağını bu kanun belirler.
Yabancının Mirasına Hangi Hukuk Uygulanır?
Kural, mirasın ölenin millî hukukuna tâbi olmasıdır. Alman vatandaşı bir kişinin mirası kural olarak Alman hukukuna göre çözülür.
Ancak aynı maddede çok kritik bir istisna yer alır:
Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.
Yani murisin vatandaşlığı ne olursa olsun, Türkiye’deki daire, arsa veya iş yeri Türk miras hukukuna göre paylaşılır. Saklı pay kuralları bu taşınmazlar bakımından devreye girer.
Bunun yanında mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler, terekenin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.
Uygulamadaki Sonucu
İki ülkede malvarlığı olan bir kişinin mirasında iki ayrı rejim aynı anda işleyebilir: banka hesapları ve menkuller için millî hukuk, Türkiye’deki taşınmazlar için Türk hukuku. Yabancı vasiyetname hazırlanırken bu ikili yapının hesaba katılmaması, mirasçılar arasında yıllar süren uyuşmazlıklara yol açıyor.
Yurt Dışında Yapılan Vasiyetname Türkiye’de Geçerli mi?
Kural olarak evet. Şekil bakımından Türk hukuku bilinçli olarak esnektir: hukukî işlemler, yapıldıkları ülke hukukunun veya işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir.
Ölüme bağlı tasarruflarda buna ek bir imkân daha tanınmıştır: ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir.
Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti ise tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tâbidir.
Pratikte sorun geçerlilikte değil, icrada çıkar. Yurt dışında düzenlenmiş bir vasiyetnamenin Türkiye’de hüküm doğurması için apostil, yeminli tercüme ve çoğu zaman tanıma davası gerekir. Yargıtay, yabancı noterce düzenlenip yabancı mahkemece açılan vasiyetnamelerin tanınması ve tenfizi taleplerini konu alan uyuşmazlıkları incelemiştir; tartışma çoğunlukla bu usul aşamasında düğümlenir.
Türk Hukukunda Vasiyetname Şekilleri Nelerdir?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu üç şekil öngörür: vasiyet resmî şekilde, mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir.
Resmî Vasiyetname
En güvenli yoldur. Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
Burada çok sayıda vasiyetnameyi geçersiz kılan bir yasak vardır. Fiil ehliyeti bulunmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri düzenlemeye memur veya tanık olarak katılamaz. Ayrıca düzenlemeye katılan memur ve tanıklara, onların üstsoy-altsoy hısımlarına, kardeşlerine ve eşlerine o vasiyetname ile kazandırma yapılamaz.
Kısacası: tanık olarak çocuğunuzu veya eşinizi götürmeyin. En sık yapılan hata budur.
El Yazılı Vasiyetname
Yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.
Masrafsızdır ama kırılgandır: tarihin eksik olması veya metnin bir kısmının bilgisayarda yazılması iptal sebebi olur.
Sözlü Vasiyet
Yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllere özgüdür. Planlama aracı değil, istisnai bir imkândır.
Vasiyetname Yapma Ehliyeti
Türk Medeni Kanunu’na göre vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. Yabancılar bakımından ehliyetin, kişinin millî hukukuna göre değerlendirileceğini hatırlatalım.
Hangi Belgeler Gerekir?
- Geçerli pasaport
- Yabancı kimlik numarası veya vergi numarası
- İki tanık — yasak kapsamında olmayan kişiler
- Yeminli tercüman — Türkçe bilmiyorsanız zorunludur; noter, içeriği anladığınızdan emin olmadan işlem yapmaz
- Taşınmazların tapu bilgileri, banka hesap bilgileri gibi malvarlığı ayrıntıları
İşlemin kendisi çoğunlukla aynı gün tamamlanır. Zaman alan kısım hazırlıktır: belgelerin toplanması, tanık ve tercüman ayarlanması, metnin dikkatli kaleme alınması.
Sık Yapılan Hatalar
- Tanık olarak yakın akraba seçmek. Kazandırmayı geçersiz kılar.
- Millî hukukun her şeyi kapsadığını sanmak. Türkiye’deki taşınmazlarda Türk hukuku uygulanır.
- El yazılı vasiyetnameyi kısmen bilgisayarda yazmak veya tarihi eksik bırakmak.
- Tercümansız işlem yapmaya çalışmak.
- Tanıma sürecini hesaba katmamak ve mirasçıları aylarca bekletmek.
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı uyruklu biri Türkiye’de noterden vasiyetname yapabilir mi?
Evet. Resmî vasiyetname noter huzurunda, iki tanığın katılımıyla düzenlenebilir.
Türkiye’deki daireyi istediğim kişiye bırakabilir miyim?
Sınırlı olarak. Taşınmaza Türk hukuku uygulanacağı için saklı pay kuralları devreye girer.
Yurt dışında yaptığım vasiyetname burada geçerli sayılır mı?
Şekil bakımından kural olarak evet; ancak Türkiye’de icra edilebilmesi için apostil, yeminli tercüme ve gerektiğinde tanıma davası gerekir.
Kaç tanık gerekiyor?
İki tanık. Eş, üstsoy, altsoy, kardeş ve bunların eşleri tanık olamaz.
Türkçe bilmiyorsam ne yapmalıyım?
Yeminli tercümanla işlem yapılır. Noterin, içeriği anladığınızı tespit etmesi gerekir.
Vasiyetnameden sonra vazgeçebilir miyim?
Evet. Vasiyetname her zaman geri alınabilir; yeni bir vasiyetname yapılabilir veya notere bırakılan geri alınabilir.
Yasal uyarı: Bu yazı Türk hukukuna ilişkin genel bilgi içerir, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yabancılık unsuru taşıyan miras planlamasında vatandaşlık, yerleşim yeri ve malvarlığının yapısı sonucu değiştirir. Vasiyetname düzenlemeden önce bir avukata danışınız.
İlgili çalışma alanı
Bu konuda hukuki desteğe ihtiyaç duyuyorsanız Miras Hukuku sayfamızı inceleyebilir, dosyanızı değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
